Het verborgen geboortemaandeffect in het Nederlandse vrouwenvoetbal. Van het amateurveld tot Oranje. Van de jeugdacademie tot de Vrouwen Eredivisie. Bestaat er een verborgen voordeel voor speelsters die eerder in het jaar geboren zijn?
Het klinkt bijna ongeloofwaardig
Twee meisjes beginnen op hetzelfde moment met voetballen. Beiden zijn talentvol, ambitieus en trainen hard. Toch blijkt één van hen statistisch gezien een grotere kans te hebben om geselecteerd te worden voor talententeams, meer speeltijd te krijgen, door te stromen naar de top en uiteindelijk zelfs international te worden.
Het verschil? Soms slechts een paar maanden leeftijd.
Dit fenomeen staat wereldwijd bekend als het Relative Age Effect (RAE), oftewel het geboortemaandeffect. En precies dat effect gaan wij de komende periode onderzoeken binnen het Nederlandse vrouwenvoetbal.
Wat is het Relative Age Effect?
In Nederland worden jeugdteams meestal ingedeeld op kalenderjaar. Daardoor zit een speelster die op 2 januari geboren is in dezelfde leeftijdscategorie als een speelster die op 30 december geboren is.
Op papier zijn beide speelsters even oud. In werkelijkheid kan het leeftijdsverschil bijna twaalf maanden bedragen. Tijdens de jeugdjaren is dat enorm.
De relatief oudste speelsters zijn vaak:
- fysiek verder ontwikkeld;
- sterker;
- sneller;
- langer;
- zelfverzekerder;
- eerder zichtbaar voor scouts en trainers.
Hierdoor ontstaat een sneeuwbaleffect. Meer selectie leidt tot meer training. Meer training leidt tot meer ontwikkeling. Meer ontwikkeling leidt tot meer kansen.
En uiteindelijk mogelijk tot een grotere kans op een topsportcarrière.
Wat weten we eigenlijk van het vrouwenvoetbal?
Hoewel het Relative Age Effect uitgebreid is onderzocht binnen het mannenvoetbal, weten we verrassend weinig over hoe dit mechanisme werkt binnen het Nederlandse vrouwenvoetbal.
Juist daarom is dit onderzoek interessant. Het Nederlandse vrouwenvoetbal heeft de afgelopen twintig jaar een enorme ontwikkeling doorgemaakt:
- groei van de Eredivisie Vrouwen;
- professionalisering van clubs;
- (opkomst van) regionale talentencentra;
- successen van de Oranje Leeuwinnen;
- groeiende internationale transfermarkt.
Maar heeft dat ook invloed gehad op het geboortemaandeffect? Worden succesvolle speelsters vaker geboren in de eerste maanden van het jaar? Of verdwijnt dat effect juist naarmate het vrouwenvoetbal professioneler wordt?
Een unieke database
Om deze vragen te beantwoorden wordt momenteel gewerkt aan een van de meest uitgebreide datasets over het Nederlandse vrouwenvoetbal. De database bevat informatie over speelsters die actief waren binnen de Nederlandse top.
Daarin worden onder andere opgenomen:
- geboortedata;
- geboortemaanden;
- geboortekwartalen;
- clubs;
- seizoenen;
- speelposities;
- speelminuten;
- wedstrijden;
- gewonnen prijzen;
- internationalstatus.
Daarnaast worden speelsters onderverdeeld in:
- Actief international;
- Voormalig international;
- Nooit international.
Ook worden nationale prijzen opgenomen, waaronder:
- Landskampioenschappen;
- KNVB Bekers;
- Super Cups;
- Eredivisie Cups (ja ook die).
Drie grote onderzoeksvragen
Het onderzoek richt zich voorlopig op drie centrale thema’s.
- Geboortemaand → Oranje
Zijn speelsters die vroeg in het jaar geboren zijn vaker international?
Met andere woorden:
Heeft een speelster uit januari statistisch méér kans om Oranje te halen dan een speelster uit november?
- Geboortemaand → Speeltijd
Krijgen vroeg geboren speelsters gedurende hun carrière meer kansen?
Hierbij wordt gekeken naar:
- gespeelde wedstrijden;
- speelminuten;
- aandeel van beschikbare speeltijd.
Misschien bestaat het geboortemaandeffect niet alleen bij selectie, maar ook bij daadwerkelijke speeltijd.
- Geboortemaand → Kampioenschappen
Leidt een vroege geboortemaand uiteindelijk tot meer prijzen? Dit is misschien wel de meest fascinerende vraag van allemaal.
Niet alleen: “Wie haalt de top?” maar ook: “Wie wint uiteindelijk?”
Van amateurclub tot Oranje
Wat dit project bijzonder maakt, is dat het niet uitsluitend naar de absolute top kijkt. Het doel is om uiteindelijk de volledige ontwikkelingslijn van het Nederlandse vrouwenvoetbal in kaart te brengen:
Amateurvoetbal
↓
Talentontwikkeling
↓
CTO- en topsportprogramma’s
↓
Jeugdinternationals
↓
Eredivisie Vrouwen
↓
Oranje Leeuwinnen
↓
Internationale transfers
Juist in die opeenvolgende stappen kan het geboortemaandeffect zichtbaar worden. Of misschien juist verdwijnen. Dat weten we nog niet.
De volgende fase
Naast speelsters uit de Eredivisie worden inmiddels ook steeds meer gegevens van talentprogramma’s en nationale jeugdselecties verzameld.
Zelfs gegevens van vrijwel alle CTO-generaties worden in kaart gebracht.
Daardoor ontstaat een unieke mogelijkheid om voor het eerst te onderzoeken hoe het geboortemaandeffect zich ontwikkelt vanaf de jeugdopleiding tot het hoogste internationale niveau.
Wordt talent geboren… of geselecteerd?
Dat is uiteindelijk de vraag. Misschien blijken speelsters uit januari daadwerkelijk oververtegenwoordigd. Misschien verdwijnt het effect zodra talent zich volledig ontwikkelt. Of misschien ontdekken we iets compleet onverwachts.
De komende analyses zullen laten zien of het Nederlandse vrouwenvoetbal een verborgen geboortemaandeffect kent. Eén ding staat alvast vast: dit onderzoek gaat niet alleen over geboortedata. Het gaat over kansen, ontwikkeling, selectie en de route naar de absolute top van het vrouwenvoetbal in Nederland.
Wordt vervolgd…
Ontdek meer van Women's Football Data Lab
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
