Op zoek naar een verantwoorde prestatiecultuur

core1Leggen we de lat voor sporttalenten steeds hoger? Neemt de druk dan ook in allerlei opzichten toe? Onlangs verscheen de rapportage ‘Een kwetsbare balans, tussen prestatiecultuur en verantwoorde talentontwikkeling’ van de hand van onderzoekster dr. Agnes Elling en collegae van het Mulier Instituut. Ze ging vorig jaar op de vier CTO’s in Nederland focusgroepgesprekken aan met 24 talentcoaches en begeleiders (o.a. studiebegeleiders, fysiotherapeuten, life skill coaches). De uitkomsten geven een beeld van verantwoorde talentontwikkeling, op basis van een grote inzet van de begeleiders. Maar het leidde ook tot niet al te veel optimisme.

Het onderzoek naar prestatiecultuur en verantwoorde talentontwikkeling is verricht op initiatief van het Mulier Instituut zelf, met als mede-opdrachtgever NOC*NSF. Het maakt deel uit van het project ‘Topsportloopbanen van start tot start van het meerjaren onderzoekspro- gramma ‘Sportland Nederland, ambities en prestaties 2011-2014’ van het ministerie van VWS. Elling schetst een beeld van een toegenomen prestatiecultuur en daaruit voortvloeiende dilemma’s waar sporttalenten, coaches, begeleiders en ouders tegenaan lopen. Sportland Nederland lijkt de zaken bij de combinatie van sport en onderwijs goed op orde te hebben, maar juist die verbeterde randvoorwaarden voor ontwikkeling brengen weer nieuwe eisen met zich mee.

Misleidende informatie kan prestatie verbeteren

Het verschaffen van onjuiste informatie kan de sportprestatie bevorderen. Het beïnvloeden van psychische factoren zoals de motivatie en het zelfvertrouwen met behulp van een placebo, complimenten of gemanipuleerde videobeelden is hierbij het efficiëntst. Dit blijkt uit een literatuurstudie naar het effect van misleiding op de prestatie van sporters.

Manieren van misleiding
Er zijn verschillende manieren om de prestatie van atleten te beïnvloeden door middel van misleiding. Denk bijvoorbeeld aan het onverwacht aanpassen van de af te leggen afstand, de tijdsduur van de inspanning of het aantal herhalingen. hiervoor gebruikt men bijvoorbeeld te snel of te langzaam lopende klokken of gemanipuleerde hartfrequentiemeters.

Ook is het mogelijk om atleten te misleiden met behulp van psychologische informatie zoals een placebo of feedback. Williams en collega’s hebben een overzichtsartikel geschreven over de effecten van verschillende soorten misleiding op de prestatie van de atleet.

Een brug tussen wetenschap en praktijk

Het is de 89ste minuut en het staat 0-0. De aanvaller van Ajax loopt recht op de keeper af en kiest een hoek uit. De aanloop is allesbeslissend voor het resultaat weet de spits die enkele dagen daarvoor geanalyseerd is door Vosse de Boode bewegingswetenschapper bij het adidas miCoach Performance Centre van AFC Ajax. Geen schuine aanloop maar recht op de bal af voor de perfecte balans en de meeste kans op een doelpunt. Zo geschiedde het: 1-0 en drie belangrijke punten. Hoe kan de wetenschap een bijdrage leveren aan succes in de praktijk?

Een rooskleurige opening maar in de hedendaagse sportwereld liggen wetenschap en praktijk nog mijlenver uit elkaar. Een afstand die moeilijk te overbruggen lijkt maar stapsgewijs steeds dichter naar elkaar toe groeit: “De onderzoeken van bewegingswetenschappen bieden zoveel bruikbare inzichten voor de sportwereld, maar de sporters zelf hebben vaak geen idee waar het van toegevoegde waarde kan zijn” aldus de Boode tijdens het vvbn Symposium.